تمام شد ، طولانى مىگردد . « و از آن راه فرارى مىجويند امّا نمىيابند » « 1 » و روايات اين فتنه را با همان اوصاف فتنهء غربى و شرقى توصيف مىكند كه داخل هر خانه‌اى از خانه‌هاى عربها و مسلمانان خواهد شد و اينكه « هرگاه آن را از سوئى اصلاح كنند از سوى ديگر گسيخته مىشود و يا از جانب ديگر آشوب برخيزد . » « 2 » اينها ويژگيهاى طبيعى اين فتنه است ، ما دامى كه ثمره‌اى از ثمرات فتنه بزرگ خارجى باشد . . بلكه پاره‌اى از روايات بطور صريح آن را « فتنهء فلسطين » مىنامد ، چنان كه قبلا از نسخهء خطى ابن حماد ص 63 گذشت . برخى از احاديث مدّت آن را 12 و 18 سال تعيين كرده است و ممكن است اين مدت مربوط به مرحلهء پايانى آن باشد نه تمام مدّت آن . . و ما اميدواريم اين آخرين زمان مرحلهء جنگ داخلى لبنان باشد . . . از سعيد بن مسيّب روايت شده كه گفت : « فتنه‌اى در سرزمين شام پديد مىآيد كه ابتداى آن همچون بازى كودكان است و پس از آن ديگر كارشان سامان نپذيرد و ديگر نيرويى نخواهند داشت تا آنكه ندا كننده‌اى از آسمان فرياد سردهد ، بر شما باد ، به فلانى روى آوريد و در آنحال دستى برآيد و اشاره كند . » « 3 » و بانگ آسمانى ياد شده نام مهدى ( ع ) را مىخواند همچنين دستى كه از آسمان اشاره مىكند نيز جزء نشانه‌هاى ظهور آمده است . در روايتى ديگر از پيامبر ( ص ) رسيده است كه فرمود : « فتنهء چهارم 18 سال طول مىكشد و بهنگام خود پايان مىپذيرد و نهر فرات از كوهى از طلا بيرون مىآيد و مردم به‌گونه‌اى بر آن هجوم مىآورند كه از هر نه نفر هفت نفر به هلاكت مىرسند » « 4 » و به زودى گفتگو پيرامون درگيرى قرقيسيا بر سر گنج فرات خواهد آمد . »

--> ( 1 ) - بحار ج 52 ص 298 . ( 2 ) - نسخهء خطى ابن حماد ص 9 و 10 . ( 3 ) - نسخهء خطى ابن حماد ص 93 ( 4 ) - نسخهء خطى ابن حماد ص 92